РУ
Rus tilida salomlashish va xayrlashish: 25 ta ibora
Здравствуйте qiyin, shuning uchun ko'pchilik hamma joyda Привет deydi. 25 ta ibora, talaffuzi va o'zbekcha ma'nosi bilan, plus salom va xayrni ajratadigan qoida.
Rus tilidagi eng kerakli so'z boshlovchi uchun eng noqulay so'zlardan biri bo'lib chiqadi. Здравствуйте so'zining boshida uchta undosh ketma-ket turadi, va uni aytishga urinib ko'rgan odam ko'pincha undan voz kechadi. Natijada hamma joyda Привет ishlatiladi: do'konda ham, boshliq bilan ham, o'zidan katta odam bilan ham.
Bu grammatik xato emas. Lekin u darhol eshitiladi va odamni chetdan kelgan qilib ko'rsatadi. Quyida 25 ta ibora, rasmiy va norasmiy juftliklari bilan, hamda ularning yarmini bir zarbada tartibga soladigan bitta qoida.
Avval talaffuz: Здравствуйте da "в" aytilmaydi
So'z в harfi bilan yoziladi, lekin talaffuzda u tushib qoladi: zdrastvuyte. Bu savodsizlik emas, balki adabiy me'yorning o'zi. Ya'ni siz eshitgan va aytadigan narsa yozilganidan qisqaroq.
Uni uch bo'lakka bo'ling va shu tarzda mashq qiling: zdra-stvuy-te. Bir kunda o'ttiz marta ayting, ikkinchi kuni u qiyin tuyulmaydi.
Yana bitta qoida shu ro'yxatda uch marta uchraydi: -его va -ого oxirlarida г harfi "v" bo'lib o'qiladi. Shuning uchun ничего "nichevo", всего доброго esa "vsevo dobrovo" bo'lib eshitiladi. Buni bilmasangiz, o'zingiz aytgan so'zni boshqa odam aytganda tanimaysiz.
Salomlashish: 7 ta ibora
| Ruscha | Talaffuzi | O'zbekcha | Qachon |
|---|---|---|---|
| Здра́вствуйте | zdrastvuyte | Assalomu alaykum / Salom | Rasmiy. Notanish odam, boshliq, kattalar, ko'pchilik |
| Здра́вствуй | zdrastvuy | Salom | "Sen" deb murojaat qiladigan bitta odamga |
| Приве́т | privyet | Salom | Norasmiy. Do'st, tengdosh, yaqin hamkasb |
| До́брое у́тро | dobroye utro | Xayrli tong | Taxminan soat 12 gacha |
| До́брый день | dobriy den | Xayrli kun | Kunduzi. Eng xavfsiz variant |
| До́брый ве́чер | dobriy vecher | Xayrli kech | Kechqurun |
| Рад вас ви́деть | rad vas videt | Sizni ko'rganimdan xursandman | Rasmiy, iliq. Tanish odam bilan uchrashuvda |
Agar ikkilansangiz, Добрый день deng. U rasmiy ham, sovuq ham emas va deyarli har qanday vaziyatga to'g'ri keladi.
"Assalomu alaykum" ning to'g'ridan-to'g'ri muqobili yo'q
Odatiy rus nutqida diniy salomlashishning neytral muqobili yo'q. Rus tilida gapiradigan odam bilan uchrashganda bu o'rinni Здравствуйте egallaydi, va bu hech qanday hurmatsizlik emas.
Ikkinchi nuqta ko'pchilikni chalg'itadi: Здравствуйте ga javob ham Здравствуйте bo'ladi. Alohida javob shakli yo'q. O'zbek tilidagi "alaykum assalom" kabi juftlikni qidirmang.
Ahvol so'rash va javoblar: 11 ta ibora
| Ruscha | Talaffuzi | O'zbekcha | Qachon |
|---|---|---|---|
| Как дела́? | kak dela | Ishlar qalay? | Eng keng tarqalgan. Tanish odamga |
| Как вы? | kak vi | Ahvolingiz qanday? | Rasmiy, g'amxo'r ohang |
| Как ты? | kak ti | Ahvoling qanday? | Norasmiy |
| Как пожива́ете? | kak pojivayete | Yashayapsizmi, ishlaringiz qalay? | Rasmiy, biroz kitobiy |
| Как жизнь? | kak jizn | Hayot qalay? | Norasmiy, do'stona |
Javoblar:
| Ruscha | Talaffuzi | Ma'nosi |
|---|---|---|
| Хорошо́ | xorosho | Yaxshi |
| Норма́льно | normalno | Normal. Eng ko'p ishlatiladigan halol javob |
| Отли́чно | otlichno | A'lo |
| Ничего́ | nichevo | Yomon emas, o'rtacha |
| Потихо́ньку | potixonku | Sekin-asta, astalik bilan |
| Так себе́ | tak sebe | Unchalik emas |
Ничего qatoriga alohida e'tibor bering. So'zma-so'z u "hech narsa" degani, lekin javob sifatida "yomon emas" ma'nosini beradi. Buni bilmagan odam suhbatdoshi shikoyat qilyapti deb o'ylaydi.
Yana ikkita amaliy kuzatuv. Birinchisi: rus tilida bitta savol yetarli, o'zbekchadagi kabi ketma-ket so'rash zanjiri kutilmaydi. Ikkinchisi: Как дела? notanish odamga berilmaydi. Do'kondagi sotuvchiga yoki hujjat qabul qilayotgan xodimga uni bermang, faqat Здравствуйте bilan cheklaning.
Xayrlashish: 7 ta ibora
| Ruscha | Talaffuzi | O'zbekcha | Qachon |
|---|---|---|---|
| До свида́ния | do svidaniya | Xayr, ko'rishguncha | Neytral va rasmiy. Xavfsiz variant |
| Пока́ | paka | Xayr | Faqat norasmiy. Boshliq bilan ishlatilmaydi |
| До встре́чи | do vstrechi | Uchrashguncha | Yana ko'rishish rejalashtirilgan bo'lsa |
| До за́втра | do zavtra | Ertagacha | Ish oxirida |
| Всего́ до́брого | vsevo dobrovo | Yaxshi qoling, hammasi yaxshi bo'lsin | Rasmiy va iliq |
| Споко́йной но́чи | spakoynoy nochi | Xayrli tun | Faqat uyquga yotishdan oldin |
| Уви́димся | uvidimsya | Ko'rishamiz | Norasmiy |
Пока so'ziga diqqat: yozilishi "poka", talaffuzi esa paka, chunki urg'usiz о harfi а kabi o'qiladi.
Bitta qoida: "Добрый день" salom, "Доброго дня" xayr
Mana shu qoida ro'yxatning yarmini o'z-o'zidan tartibga soladi, va uni deyarli hech qaysi so'zlashgich aytmaydi.
Rus tilida salomlashish bosh kelishikdagi shakl bilan, xayrlashish esa qaratqich kelishigidagi shakl bilan ifodalanadi. Sabab oddiy: xayrlashuv aslida tilak, ya'ni "sizga yaxshi kun tilayman" jumlasining qisqargan qismi.
| Salomlashish | Xayrlashish (tilak) |
|---|---|
| До́брый день (Xayrli kun) | До́брого дня (Kuningiz yaxshi o'tsin) |
| До́брый ве́чер | До́брого ве́чера |
| До́брое у́тро | До́брого у́тра |
Xuddi shu naqsh bo'yicha tuzilgan boshqa xayrlashuvlar: Всего доброго, Счастливого пути (oq yo'l), Удачи (omad), Доброй ночи.
Amalda buni bilish nimani beradi: so'z oxiridagi -ого yoki -ой ni eshitsangiz, suhbat tugayapti. Bu sizga javob berish uchun bir soniya beradi.
Rasmiy va norasmiy: qaysi birini qachon
Amaliy qoida qisqa. Привет va Пока faqat "sen" deb murojaat qiladigan odamlar bilan ishlatiladi: do'st, tengdosh, yaqin hamkasb. Qolgan hamma holatda rasmiy shakl: notanish odam, o'zingizdan katta odam, boshliq, mijoz, davlat idorasidagi xodim.
Ikkilanganda rasmiy shaklni tanlang. Ortiqcha rasmiyatchilik hech qachon qo'pol eshitilmaydi, ortiqcha yaqinlik esa eshitiladi.
Ikkita dialog: iboralar qanday ketma-ketlikda ishlaydi
Ro'yxatni bilish va suhbatni olib borish bir xil narsa emas. Salomlashish deyarli har doim uch qadamdan iborat: salom, ahvol so'rash, javob. Mana ikkala variant.
Ishxonada, hamkasb bilan (rasmiy):
Здра́вствуйте!
Здра́вствуйте! Как дела́?
Хорошо́, спаси́бо. А у вас?
То́же хорошо́.
До свида́ния!
Всего́ до́брого!
Do'st bilan (norasmiy):
Приве́т!
Приве́т! Как ты?
Норма́льно. А ты?
Ничего́, потихо́ньку.
Ну ла́дно, пока́!
Пока́, уви́димся!
Ikkala dialogda ham bitta muhim detal bor: А у вас? yoki А ты? Javob bergandan keyin savolni qaytarish odatiy va kutiladigan narsa. Buni qilmasangiz, suhbat bir tomonlama tuyuladi.
Uch kunlik mashq
- 1-kun: Здравствуйте so'zini uch bo'lakka bo'lib o'ttiz marta ayting. Keyin Доброе утро, Добрый день, Добрый вечер ni qo'shing.
- 2-kun: Как дела? va uchta javob: Хорошо, Нормально, Ничего. Ovoz chiqarib, savol va javobni navbatma-navbat.
- 3-kun: До свидания va Пока juftligi, keyin Доброго дня. Farqni tushunganingizni tekshiring: qaysi biri salom, qaysi biri xayr.
To'rtinchi kuni ularni haqiqiy vaziyatda ishlating. Do'konda yoki liftda rus tilida gapiradigan odamga Здравствуйте deng. Bitta so'z, lekin u kitobdagi mashqdan butunlay boshqacha ishlaydi.
Keyingi qadam
Agar yuqoridagi jadvallardagi kirillcha yozuvni hali erkin o'qiy olmasangiz, avval alifboni yoping: 33 harfni to'rt guruhga bo'lish usuli uch kunlik tartib bilan yozilgan. Iboralarni transliteratsiya orqali yodlash vaqtinchalik yechim, u uzoqqa bormaydi.
Salomlashishdan keyingi qadam suhbatni davom ettirish, va bu yerda o'z darajangizni bilish kerak bo'ladi. Bepul konsultatsiyada darajangiz aniqlanadi va sizga mos reja tuziladi.
