РУ
Rus alifbosi: 33 harfni tez eslab qolish usuli
33 ta harfni birdek yodlash shart emas. 6 tasi sizga tekin beriladi, 6 tasi tuzoq, va faqat 11 tasi haqiqiy mashq talab qiladi. Uch kunlik tartib.
33 ta harfni bir xil kuch bilan yodlash shart emas, va odamlar aynan shuning uchun alifboda tiqilib qoladi. Harflarni og'irligiga qarab to'rt guruhga ajratsangiz, manzara o'zgaradi: 6 tasini siz bugun ham o'qiy olasiz, 16 tasi siz allaqachon aytadigan tovushning yangi shakli, va faqat 11 tasi haqiqiy mashq talab qiladi.
Quyida shu to'rt guruh, har biriga misol so'zlar va uch kunlik aniq tartib.
Nega alifbo tartibida yodlash ishlamaydi
А, Б, В, Г ketma-ketligida yodlaganda 33 ta harfning hammasi bir xil og'irlikda ko'rinadi. Aslida ular teng emas. Bir qismi sizga tekin beriladi, bir qismi esa tuzoq, va agar tuzoqlarni bilmasangiz, ular birinchi kundan xato o'qish odatini shakllantiradi.
Shuning uchun tartib alifbo bo'yicha emas, qiyinlik bo'yicha bo'lishi kerak.
1-guruh: bugunoq o'qiy oladigan 6 ta harf
Bu harflar lotin alifbosidagi ko'rinishini ham, tovushini ham saqlaydi.
| Harf | O'qilishi | Misol |
|---|---|---|
| А а | a | МАК (ko'knori) |
| К к | k | КОТ (mushuk) |
| М м | m | МОХ (yo'sin) |
| О о | o | ТОК (elektr toki) |
| Т т | t | ТОМ (jild) |
| Х х | x | ХОР (xor) |
Oxirgi qatorga alohida e'tibor bering. Ingliz tilida gapiradigan o'quvchi uchun Х harfi eng yoqimsiz tuzoqlardan biri, chunki u lotincha X ni "ks" deb o'qishga o'rgangan. Sizda bunday muammo yo'q: o'zbek lotinidagi x harfi (xona, xat) aynan ruscha Х tovushini beradi. Bu sizning ustunligingiz.
Oltita harf bilan allaqachon haqiqiy so'zlarni o'qiysiz: КОТ, ТОК, МАК, МОХ, ТОМ, КОМ.
2-guruh: 6 ta tuzoq
Mana shu yerda vaqtingizning katta qismi ketishi kerak. Bu harflar sizga tanish shaklga ega, lekin butunlay boshqa tovushni bildiradi.
| Harf | Ko'zga qanday ko'rinadi | Aslida | Misol |
|---|---|---|---|
| В в | B kabi | v | ВОДА (suv) |
| Е е | E kabi | ye | ЕДА (ovqat) |
| Н н | H kabi | n | НОС (burun) |
| Р р | P kabi | r | РУКА (qo'l) |
| С с | C kabi | s | СОК (sharbat) |
| У у | Y kabi | u | УТРО (tong) |
Bu guruhning xavfi shundaki, xato o'qish o'zini xato qilib ko'rsatmaydi. Siz o'qiysiz, natija sizga to'g'ridek tuyuladi, faqat so'z mavjud emas.
Bitta misol hammasini tushuntiradi. Har bir do'kon peshtoqida turadigan РЕМОНТ so'zini lotincha odat bilan o'qisangiz, "pemoht" chiqadi. Aslida u siz bolalikdan biladigan "remont" so'zi. Xuddi shunday, РЕСТОРАН so'zi "pectopah" bo'lib ko'rinadi.
Yechim mexanik: shu oltita harfni qo'lda, misol so'zi bilan birga yozing. Kuniga besh daqiqa, uch kun davomida. Ko'z odati faqat qo'l orqali buziladi.
3-guruh: tanish tovush, yangi shakl
Bu 16 ta harfning tovushi o'zbek tilida allaqachon bor. Sizga faqat yangi shaklni o'zlashtirish qoladi, ya'ni bu eng mexanik, eng oson qism.
| Harf | Tovush | Harf | Tovush |
|---|---|---|---|
| Б б | b | Л л | l |
| Г г | g | П п | p |
| Д д | d | Ф ф | f |
| Ё ё | yo | Ч ч | ch |
| Ж ж | j | Ш ш | sh |
| З з | z | Э э | e |
| И и | i | Ю ю | yu |
| Й й | y (qisqa i) | Я я | ya |
Ikkita amaliy izoh. Birinchisi: Ё harfi doim urg'u ostida bo'ladi, shuning uchun uni ko'rgan zahoti urg'u qayerdaligini bilasiz. Ikkinchisi: Э va Е ni aralashtirmang. Э toza "e" beradi (ЭТО), Е esa "ye" (ЕДА).
Kuniga to'rt harfdan olsangiz, bu guruh to'rt kunda tugaydi. Lekin uni jadval sifatida emas, so'z ichida oling.
4-guruh: o'zbek tilida yo'q 5 ta harf
Eng ko'p vaqt talab qiladigan qism shu, va u eng kichigi.
- Ы tovushi o'zbek tilida umuman yo'q. Uni birinchi kundan mashq qiling: был va бил juftligini farqni eshitguningizcha takrorlang. Bu harf sizda eng uzoq qoladi, shuning uchun uni oxiriga qoldirmang.
- Щ uzun va yumshoq "sh". Ш dan farqi eshitiladi: ШУМ va ЩИ.
- Ц bitta tovush sifatida "ts" o'qiladi. O'zbek tilida gapiradigan odam uni odatda oddiy "s" ga soddalashtiradi, shuning uchun uni alohida mashq qilish kerak.
- Ъ va Ь hech qanday tovush bermaydi. Ularni "aytishga" urinmang: ular faqat yonidagi harflarning qanday o'qilishini o'zgartiradi.
Ana shu beshtasi va yuqoridagi oltita tuzoq birgalikda 11 ta harfni tashkil qiladi. Alifboni o'rganish deganda amalda mana shu 11 ta bilan ishlash tushuniladi.
Uch kunlik tartib
Kuniga 20 daqiqa, ovoz chiqarib.
- 1-kun: 1 va 2-guruh, jami 12 ta harf. So'ngida ko'chaga chiqing yoki do'konga kiring va kirillcha yozuvlarni ovoz chiqarib o'qing. Mahsulot qadoqlaridagi ruscha matn bepul va cheksiz mashq materiali.
- 2-kun: 3-guruhning birinchi sakkiztasi, keyin 2-guruhni qayta o'qing. Tuzoqlar birinchi kunda mustahkamlanmaydi.
- 3-kun: 3-guruhning qolgan sakkiztasi va 4-guruh bilan tanishuv. Ы ni bugun boshlang.
Uch kundan keyin alifbo "tugamaydi", lekin siz o'qiy boshlaysiz. Qolgani jadvalda emas, matnda mustahkamlanadi.
Bitta qoida hammasidan muhim: doim ovoz chiqarib o'qing. Ichda o'qiganda miya notanish harfni tanish shaklga almashtirib yuboradi va xato sezilmaydi.
Ismingizni kirillcha yozing
Alifboni mustahkamlashning eng tez yo'li uni o'zingizga tegishli so'zga qo'llash. Ismingizdan boshlang: u hujjatlarda, arizalarda va ish joyidagi ro'yxatlarda aynan shunday yoziladi.
| Lotincha | Kirillcha | Qaysi qoida ishladi |
|---|---|---|
| Aziz | Азиз | to'g'ridan-to'g'ri |
| Xurshid | Хуршид | x → х, sh → ш |
| Sherzod | Шерзод | sh → ш |
| Cholpon | Чолпон | ch → ч |
| G'ayrat | Гайрат | g' → г, chunki ruschada g' yo'q |
| O'ktam | Уктам | o' → у, chunki ruschada o' yo'q |
Oxirgi ikki qator muhim. Rus alifbosida o'zbekchadagi o' va g' harflari yo'q, shuning uchun ular eng yaqin harf bilan almashtiriladi. Shu sababli bitta ism turli hujjatlarda ikki xil yozilgan bo'lishi mumkin, va bu xato emas.
Telefoningizga ruscha klaviatura qo'shing
O'qishni boshlaganingizdan keyin darhol yozishga ham imkon bo'lishi kerak, aks holda harflar faqat tanish shakl bo'lib qoladi.
Telefon sozlamalaridan klaviaturalar bo'limini oching va ruscha klaviaturani qo'shing. Bu ikki daqiqalik ish, keyin esa har kuni bir-ikki jumla yozib turing: xabar, do'konga ro'yxat, kunning bitta gapi. Qo'l bilan yozish ko'z odatini buzadi, klaviatura esa harf va tovush o'rtasidagi bog'lanishni mustahkamlaydi.
Yozma harflar haqida ogohlantirish
Yozma (qo'lyozma) shaklni birinchi kundan o'rganishga urinmang. Rus tilida bosma va yozma harflar bir-biridan jiddiy farq qiladi: yozma т lotincha m ga, д g ga, п esa n ga o'xshab ketadi.
Bu bilim kerak bo'ladi, chunki kimdir sizga qo'lda yozib berishi mumkin. Ammo uning navbati bosma matnni ishonch bilan o'qiy boshlaganingizdan keyin keladi. Ikkalasini bir vaqtda olish alifboni ikki barobar qiyin qiladi.
Alifbodan keyin nima qilish kerak
Alifbo uch kunlik ish, uch haftalik emas. Bu yerda uzoq qolib ketish boshlovchilarning eng ko'p uchraydigan vaqt yo'qotishi: harflar mukammal yodlanadi, lekin bironta gap aytilmaydi.
Keyingi qadam tayyor: rus tilini noldan boshlash rejasida birinchi ikki haftada nima qilish, kelishiklarni qachon ochish va o'zbek tilida gapiradigan odam uchun nima qiyin bo'lishi yozilgan.
Amaliy birinchi qadam esa yanada oddiy: salomlashish va xayrlashishning 25 ta iborasi bilan siz alifboni o'rgangan kuningizdayoq haqiqiy suhbatda birinchi jumlangizni aytasiz.
Qaysi darajadan boshlashni bilmasangiz yoki alifbodan keyin nima qilishni tushunmasangiz, bepul konsultatsiyada darajangiz aniqlanadi va sizga mos reja tuziladi.
Bugun qilinadigan ish
20 daqiqa ajrating. 1-guruhning oltita harfi bilan КОТ, ТОК, МАК, МОХ so'zlarini ovoz chiqarib o'qing. Keyin 2-guruhning oltita tuzog'ini misol so'zi bilan qo'lda yozing. So'ngida bitta ish qiling: РЕМОНТ so'zini to'g'ri o'qing. Ertaga yana 20 daqiqa.
