Rus tilini noldan o'rganish: qayerdan boshlash kerak
Siz noldan boshlamayapsiz: rus alifbosidagi 33 harfning 31 tasi sizga tanish. Birinchi ikki haftaning aniq rejasi va eng qiyin uchta narsa.
Siz noldan boshlamayapsiz. Kirill alifbosida o'qiy olsangiz, rus tilidagi 33 harfning 31 tasi sizga allaqachon tanish: faqat ы va щ yangi. Har kuni aytadigan stol, vokzal, kartoshka, spravka so'zlaringiz esa ruscha so'zlar.
Demak muammo bilimning yo'qligida emas, tartibda. Ko'pchilik alifbo jadvalini yodlashdan boshlaydi, keyin kelishiklar jadvaliga o'tadi va uchinchi haftada tashlab yuboradi. Quyida boshqa tartib: birinchi ikki haftada aniq nima qilish, kelishiklarni qachon ochish va o'zbek tilida gapiradigan odam uchun aynan nima qiyin bo'lishi.
Siz allaqachon bilgan narsalar: 31 ta harf va yuzlab so'z
O'zbek kirill alifbosida 34 ta harf bor va u rus alifbosining hamma harfini o'z ichiga oladi, faqat щ va ы bundan mustasno. Ustiga ustak o'zbekchada rus tilida umuman yo'q to'rtta harf bor: ў, қ, ғ, ҳ.
Hisob oddiy. Maktabda yoki ko'chadagi eski lavhalarda kirillchani ko'rgan bo'lsangiz, rus alifbosining 31 harfini o'qiy olasiz. Sizga yangi bo'lgani ikkitasi, va ulardan biri, ы, haqiqatan ham mashq talab qiladi, chunki bu tovush o'zbek tilida yo'q.
So'zlar bilan ham shunday. Quyidagi so'zlarni siz allaqachon ishlatasiz, faqat kirillcha yozuvini ko'rmagansiz:
| Ruscha | O'zbekchada | Nimaga e'tibor berish kerak |
|---|---|---|
| стол | stol | talaffuzi deyarli bir xil |
| магази́н | magazin | urg'u oxirgi bo'g'inda |
| вокза́л | vokzal | temir yo'l bekati |
| спра́вка | spravka | urg'u birinchi bo'g'inda |
| ремо́нт | remont | |
| карто́шка | kartoshka | |
| ка́сса | kassa | |
| самолёт | samolyot | ё harfi doim urg'uli bo'ladi |
Bitta ogohlantirish: o'zbekchada bu so'zlarni o'z urg'umiz bilan aytamiz, ruschada urg'u boshqa joyda turishi mumkin. Shuning uchun so'zni tanidingiz degani uni to'g'ri aytyapsiz degani emas. Urg'uni har bir yangi so'z bilan birga yodlang.
Birinchi hafta: alifbo jadvali emas, tovushlar
Birinchi haftani harflarni tartib bilan yodlashga sarflamang. Alifboni o'zingiz biladigan so'zlar ichida o'qing: стол, касса, ремонт. Harf yodda qolishi uchun unga ma'no kerak. Agar alifboni tizimli o'tmoqchi bo'lsangiz, 33 harfni to'rt guruhga bo'lish usuli uch kunlik tartib bilan alohida yozilgan.
Birinchi haftada bitta qoida boshqa hammasidan foydaliroq: urg'usiz о harfi а kabi o'qiladi. молоко́ so'zi "malako" bo'lib eshitiladi, хорошо́ esa "xarasho". Rus tilini eshitganda tushunmaslikning katta qismi shu bitta qoidani bilmaslikdan kelib chiqadi. Yozuv bilan talaffuz orasidagi farq tasodifiy emas, u qoidaga bo'ysunadi.
Haftaning aniq rejasi, kuniga 20 dan 30 daqiqagacha:
- 1 va 2-kun: yuqoridagi so'zlarni kirillcha yozuvda ovoz chiqarib o'qing. Tarjima kerak emas, ularni bilasiz.
- 3 va 4-kun: urg'usiz о qoidasini 20 ta so'zda tekshiring: молоко, хорошо, вода, потом, работа.
- 5, 6 va 7-kun: ы harfini alohida mashq qiling. был va бил juftligini takrorlang, farqni eshitguningizcha.
Bir haftada alifboni "tugatmaysiz". Buning hojati ham yo'q. Keyingi oy davomida har bir yangi so'z bilan birga harflar o'z-o'zidan mustahkamlanadi.
Ikkinchi hafta: rus tilida "bo'lmoq" fe'li yo'q
Bu boshlovchi uchun eng katta sovg'a. Hozirgi zamonda rus tilida "bo'lmoq" fe'li ishlatilmaydi. Ingliz tilidagi am, is, are yoki o'zbekchadagi "-man, -san" qo'shimchalarining o'rniga hech narsa qo'yilmaydi.
Ya'ni ikkinchi haftadayoq to'liq gap tuza olasiz, hech qanday jadvalsiz:
| Shablon | Misol | Tarjimasi |
|---|---|---|
| Я + kasb yoki holat | Я води́тель | Men haydovchiman |
| Меня́ зову́т + ism | Меня́ зову́т Ази́з | Mening ismim Aziz |
| Это + narsa yoki odam | Это моя́ сестра́ | Bu mening singlim |
| У меня́ есть + narsa | У меня́ есть маши́на | Mening mashinam bor |
| Я хочу́ + fe'l | Я хочу́ рабо́тать | Men ishlamoqchiman |
Beshta shablon va o'zingiz biladigan 40 ta so'z. Bu allaqachon o'ttizdan ortiq haqiqiy gap degani. Ularni yozib qo'ymang, ovoz chiqarib ayting: gap og'izda tug'ilishi kerak, daftarda emas.
Shablonlarni kengaytirmoqchi bo'lsangiz, gapni bog'lab turadigan so'zlar alohida ro'yxatda yig'ilgan: eng ko'p ishlatiladigan 100 ta ruscha so'z, ularning ichida atigi 11 tasi ot, qolgani gapning skeleti.
Kelishiklar: qachon ochish va qachon yopib qo'yish kerak
Birinchi oyda oltita kelishik jadvalini ochmang. Bu boshlovchilarning eng ko'p uchraydigan xatosi, va u odamni tildan emas, jadvaldan charchatadi.
Tushunchaning o'zi sizga yangi emas. O'zbek tilida ham kelishiklar bor, so'z oxiri o'zgarishiga ham o'rgangansiz: uyga, uyda, uydan. Ruschadagi farq shundaki, u yerda qo'shimcha so'zning jinsiga ham bog'liq. Mana shu ikkinchi qatlam boshda ortiqcha.
Amaliy yechim: joy bildiruvchi iboralarni butunligicha yodlang, ularni bo'laklarga ajratmang.
в Ташке́нте (Toshkentda) · на рабо́те (ishda) · в магази́не (do'konda) · до́ма (uyda)
Ikki oydan keyin bu iboralarning o'ndan ortig'i yodingizda bo'ladi va qoidani o'zingiz sezasiz. Shunda jadval jadval bo'lib emas, allaqachon aytib yurgan gaplaringizning izohi bo'lib ochiladi. Prep.uz kursining dasturida kelishiklar aynan shu tartibda, 28 ta dars va 52 ta video ichida alohida modul sifatida beriladi.
O'zbek tilida gapiradigan odam uchun eng qiyin uchta narsa
Bu ro'yxat qo'rqitish uchun emas. Qiyinchilik qayerdan kelishini oldindan bilsangiz, uni xato deb emas, mashq deb qabul qilasiz.
1. Jins (род)
O'zbek tilida grammatik jins umuman yo'q. Ruschada esa har bir ot uchta jinsdan biriga tegishli va bu sifat, olmosh, o'tgan zamon fe'lining shakliga ta'sir qiladi. Qoidani tushunish oson, uni avtomatik qilish qiyin.
Ishlaydigan usul: otni hech qachon yolg'iz yodlamang. Uni sifat yoki olmosh bilan birga oling: моя́ сестра́, мой брат, моё окно́. Shunda jins so'zning bir qismi bo'lib yodda qoladi.
2. ы tovushi va qattiq ж, ш
ы o'zbek tilida yo'q, shuning uchun uni birinchi haftadan mashq qilish kerak. ж va ш esa o'zbekchada ruschadagidan yumshoqroq talaffuz qilinadi, va bu farq eshitiladi. жизнь so'zini o'zbekcha "j" bilan aytsangiz, sizni tushunishadi, lekin aksent aynan shu yerda o'tiradi.
3. Predlog va kelishik juftligi
на рабо́те, lekin в о́фисе. в Ташке́нте, lekin на по́чте. Bu yerda mantiq qidirmang, chunki mantiq yo'q. Bunday juftliklar yod olinadi, xuddi ibora kabi. Yaxshi xabar shundaki, kundalik nutqda ular o'ttiztacha, undan ortiq emas.
Uchalasi ham bitta umumiy xususiyatga ega: bular o'z xatosini o'zi eshitmaydigan xatolar. Kitob sizga "siz hozir jinsni noto'g'ri qo'ydingiz" demaydi.
Qancha vaqt ketadi
Halol javob savolning o'ziga bog'liq. "Rus tilini bilish" ishdagi suhbatni tushunish bo'lsa, bu bir masala. Rasmiy hujjat yozish yoki adabiyot o'qish bo'lsa, butunlay boshqa masala va u ancha uzoq yo'l.
Internetdagi "rus tilini necha soatda o'rganish mumkin" degan raqamlarga ehtiyot bo'ling. Ular odatda umuman aloqasi bo'lmagan, tilni birinchi marta ko'radigan o'quvchi uchun va professional darajani nazarda tutib hisoblangan. Sizning ahvolingiz boshqa: siz allaqachon yuzlab so'z va deyarli butun alifboni bilasiz.
Amalda ikkita narsa hal qiladi. Birinchisi, muntazamlik: kuniga 30 daqiqa har kuni yakshanba kunidagi uch soatdan ancha ko'p natija beradi. Ikkinchisi, gapirishni birinchi haftadan boshlash. Yarim yil "tayyorgarlik" ko'rib, keyin gapirishga o'tmoqchi bo'lgan odam gapira olmaydi, chunki gapirish alohida ko'nikma.
Prep.uz kursi shu mantiq ustiga qurilgan: dastur 3 oyga mo'ljallangan, haftasiga 2 kun yakkama-yakka va 2 kun guruh darsi bo'ladi, kurs davomida mentor bilan 24 marta onlayn suhbat o'tkaziladi, yodlash uchun esa eng muhim 1500 dan ortiq so'z ajratilgan. Bu muddat sur'atni saqlagan o'quvchi uchun, sehr uchun emas.
Mustaqil o'rganish qayerda to'xtaydi
Ilovalar, YouTube darslari va rus tilidagi kinolar bitta ishni yaxshi bajaradi: ular tanish so'zlar zaxirasini o'stiradi. Bir necha oydan keyin siz ko'proq tushunasiz. Ammo gapirish shu bilan o'z-o'zidan kelmaydi.
Ikkita narsa yetishmaydi. Birinchisi, xatoni o'sha zahoti tuzatadigan odam: yuqoridagi uchta qiyinchilik aynan shunday tuzatishsiz yillar davomida qotib qoladi. Ikkinchisi, "nega bunday?" degan savolga javob beradigan odam. Kitob savol bermaydi va sizning aniq xatoyingizni ko'rmaydi.
Shuning uchun eng tez sxema oddiy: materialni mustaqil o'rganasiz, gapirishni esa jonli odam bilan mashq qilasiz. Mentor bilan ishlash aynan shu ikkinchi qismni yopadi.
Qaysi darajadan boshlashni bilmasangiz, buni taxmin qilib o'tirmang. Bepul konsultatsiyada darajangiz aniqlanadi va sizga mos reja tuziladi.
Bugun qilinadigan ish
Reja o'qish bilan til o'rganilmaydi. Bugun 15 daqiqa ajrating va uchta narsani qiling: yuqoridagi sakkizta so'zni kirillcha yozuvda ovoz chiqarib o'qing, urg'usiz о qoidasini besh so'zda tekshiring, keyin "Меня́ зову́т..." shabloni bilan o'zingiz haqingizda beshta gap ayting. Ertaga yana 15 daqiqa. Birinchi hafta shundan iborat.

РУ
