Rus tilida sonlar: 1 dan 1 000 000 gacha

Sonlarning o'zini yodlash eng oson qism. Qiyinchilik boshqa joyda, va u o'zbek tilida umuman yo'q.

O'zbekchada "bir so'm, ikki so'm, besh so'm" deymiz, so'z o'zgarmaydi. Ruschada esa har safar boshqacha: оди́н рубль, два рубля́, пять рубле́й. Bitta so'zning uch xil shakli, va qaysi birini tanlash sondan kelib chiqadi. Do'konda narxni tushunmaslik ham, yoshni noto'g'ri aytish ham aynan shu qoidani bilmaslikdan boshlanadi.

Quyida sonlar 1 dan millionga qadar, urg'usi bilan, keyin esa o'sha uch shakl qoidasi.

0 dan 10 gacha

Oxiridagi ь belgisi tovush bermaydi, u oldingi undoshni yumshatadi. Shuning uchun пять "pyat" ga yaqin eshitiladi, "pat" ga emas.

11 dan 20 gacha: bitta qo'shimcha, bitta tuzoq

Bu o'nlik oson, chunki hammasi bitta qolipda tuzilgan: son ustiga -надцать qo'shiladi.

Urg'uga qarang. Deyarli hammasida u -на́дцать qismiga tushadi, faqat ikkitasi bundan mustasno: оди́ннадцать va четы́рнадцать. Shu ikkitasini alohida yodlab qo'ying, qolganlari o'z-o'zidan to'g'ri chiqadi.

O'nliklar: bu yerda urg'u aldaydi

Mana shu jadvalning to'rtta qatorini ko'pchilik xato aytadi. 50 va 60 da urg'u oxirida, 70 va 80 da esa boshida. Qolip yo'q, ular shunchaki juft-juft bo'lib bo'lingan, va buni bir marta yodlash kerak: пятьдеся́т, шестьдеся́т, ammo се́мьдесят, во́семьдесят.

40 va 90 esa umuman boshqa yo'ldan borgan. Boshqa o'nliklar kabi "четыредесят" yoki "девятьдесят" emas, balki со́рок va девяно́сто. Bularni mantiq bilan chiqarib bo'lmaydi.

Yuzliklar, ming va million

Million esa миллио́н, va u sizga tanish so'z.

Katta sonlar chapdan o'ngga, bo'lak-bo'lak o'qiladi. 250 bu две́сти пятьдеся́т. 1 500 bu ты́сяча пятьсо́т. 150 000 bu сто пятьдеся́т ты́сяч. Hech qanday qo'shimcha bog'lovchi qo'yilmaydi, bo'laklar shunchaki ketma-ket aytiladi.

Asosiy qoida: son ortidagi so'z o'zgaradi

Endi maqolaning eng muhim qismi. Ruschada sondan keyingi so'z uch shakldan birini oladi, va tanlov sonning oxirgi raqamiga bog'liq.

Uchinchi qatordagi лет so'ziga e'tibor bering. U "год" so'ziga umuman o'xshamaydi, chunki bu yerda butunlay boshqa o'zak ishlatiladi. Shuning uchun "besh yil" пять годов emas, balki пять лет bo'ladi.

Qo'shma sonlarda tanlovni oxirgi so'z hal qiladi: 21 рубль, 22 рубля́, 25 рубле́й. Ya'ni yigirma birdan keyin ham xuddi birdan keyingidek shakl turadi.

Bitta muhim istisno bor. 11, 12, 13 va 14 sonlari 1, 2, 3, 4 ga tugagandek ko'rinadi, lekin ular uchinchi shaklni oladi: оди́ннадцать рубле́й, двена́дцать лет. Bu qoidani buzadigan yagona guruh, va u eng ko'p uchraydigan xato.

Buni hozircha yodlab qo'ying, tushuntirishni keyinga qoldiring

Ikkinchi va uchinchi shakllar aslida kelishiklar, ya'ni rus tilining butun bir tizimi. Ammo birinchi oyda bu tizimni ochishning hojati yo'q.

Amaliy yechim oddiy: рубль, рубля, рублей va год, года, лет juftliklarini shunchaki uchlik sifatida yodlang, xuddi bitta so'zning uch shakli kabi. Ular kundalik nutqda eng ko'p uchraydigan ikkita hisob so'zi. Qolgan so'zlar ham xuddi shu naqsh bo'yicha o'zgaradi, va uni bir necha hafta ichida quloq o'zi ilg'ay boshlaydi.

Narx va yosh: eng ko'p kerak bo'ladigan ikki holat

Narxni eshitganda asosiy qiyinchilik katta sonni bo'laklarga ajratish. Kassada aytilgan raqamni ushlash uchun oxirini kutmang, bo'laklarni ketma-ket tuting: avval yuzlik, keyin o'nlik, keyin birlik.

Yoshni aytish esa yuqoridagi qoidaning to'g'ridan-to'g'ri qo'llanishi:

Мне два́дцать оди́н год. (Men 21 yoshdaman.)
Мне два́дцать два го́да. (Men 22 yoshdaman.)
Мне два́дцать пять лет. (Men 25 yoshdaman.)

Uchala jumlada ham son o'zgardi va so'z shakli bilan birga o'zgardi. Yoshingizni bir marta to'g'ri yodlab qo'ying, chunki bu savol eng ko'p beriladigan savollardan biri.

Telefon raqamini aytish

Amaliy maslahat qisqa. O'z raqamingizni aytayotganda uni raqam-raqam qilib, sekin ayting. Rus tilida gapiradigan odamlar raqamni ko'pincha ikki va uch xonali bo'laklarga bo'lib aytadi, va boshlovchi uchun bunday tezlikda ushlash qiyin.

Eshitayotganda esa aksincha, bo'laklarga tayyor turing. Agar ulgurmasangiz, bitta ibora yetarli: Повтори́те, пожа́луйста, ме́дленно (Iltimos, sekin takrorlang).

Uch kunlik mashq

• 1-kun: 0 dan 20 gacha ovoz chiqarib. Alohida оди́ннадцать va четы́рнадцать urg'usini tekshiring.
• 2-kun: o'nliklar. Faqat to'rttasiga vaqt ajrating: пятьдеся́т, шестьдеся́т, се́мьдесят, во́семьдесят.
• 3-kun: uch shakl qoidasi. рубль va год bilan 1 dan 25 gacha sanang, har safar to'g'ri shaklni qo'yib.

To'rtinchi kuni do'konga kiring va narxni rus tilida so'rang. Bir marta haqiqiy vaziyatda eshitilgan raqam jadvaldagi o'ntasidan ko'proq foyda beradi.

Keyingi qadam

Yuqoridagi jadvallardagi kirillcha yozuvni erkin o'qiy olmasangiz, avval alifboni yoping: 33 harfni to'rt guruhga bo'lish usuli uch kunlik tartib bilan yozilgan.

Sonlar ortidagi uch shakl kelishiklar tizimining birinchi ko'rinishi. Uni qachon va qanday ochish kerakligini bepul konsultatsiyada darajangizga qarab aytib berishadi.